BẢO VỆ ĐƯỜNG HÔ HẤP: HIỂU ĐÚNG VÀ CHỦ ĐỘNG CHĂM SÓC MỖI NGÀY
Mỗi ngày, chúng ta hít thở hàng nghìn lần mà gần như không để ý đến quá trình này. Không khí đi qua mũi, họng rồi xuống phổi để cung cấp oxy cho cơ thể. Tuy nhiên, cùng với không khí, đường hô hấp cũng có thể phải tiếp xúc với bụi mịn, khói xe, khói thuốc lá, phấn hoa, nấm mốc, hóa chất và nhiều tác nhân khác từ môi trường.
Khi phải tiếp xúc thường xuyên với những yếu tố này, đường hô hấp có thể bị kích thích và xuất hiện các triệu chứng như hắt hơi, nghẹt mũi, sổ mũi, đau họng, ho hoặc cảm giác khó chịu khi hít thở. Với những người nhạy cảm, trẻ nhỏ, người lớn tuổi hoặc người có bệnh lý hô hấp, các tác động này có thể rõ rệt hơn.
Vì vậy, bảo vệ đường hô hấp không chỉ là việc thực hiện khi đang bị bệnh mà nên trở thành một phần trong thói quen chăm sóc sức khỏe hằng ngày.
Đường hô hấp thường phải đối mặt với những tác nhân nào?
Đường hô hấp có cơ chế bảo vệ tự nhiên, trong đó mũi giúp lọc một phần bụi và các hạt trong không khí, còn chất nhầy và hệ thống lông chuyển trong đường thở góp phần giữ và loại bỏ một số tác nhân xâm nhập.
Tuy nhiên, khả năng bảo vệ tự nhiên này không có nghĩa là đường hô hấp có thể chống lại mọi tác nhân từ môi trường.
Khói bụi và bụi mịn
Bụi trong không khí, đặc biệt là các hạt bụi rất nhỏ, có thể đi sâu vào đường hô hấp. Những người thường xuyên di chuyển trên đường, làm việc tại công trường hoặc sống trong khu vực có nhiều phương tiện giao thông có thể phải tiếp xúc với bụi trong thời gian dài.
Khói thuốc lá
Khói thuốc chứa nhiều chất có thể gây kích ứng đường hô hấp. Không chỉ người hút thuốc, những người ở gần và hít phải khói thuốc cũng có thể bị ảnh hưởng.
Do đó, hạn chế hút thuốc và tránh để trẻ nhỏ, người lớn tuổi tiếp xúc với môi trường có khói thuốc là một trong những cách quan trọng để bảo vệ đường hô hấp.
Nấm mốc và các chất gây dị ứng
Những nơi ẩm thấp, ít thông thoáng có thể tạo điều kiện cho nấm mốc phát triển. Bên cạnh đó, phấn hoa, bụi nhà và một số chất khác cũng có thể trở thành tác nhân gây dị ứng ở những người nhạy cảm.
Vi khuẩn và virus
Một số bệnh lý đường hô hấp có thể liên quan đến virus hoặc vi khuẩn. Các tác nhân này có thể lây truyền qua các giọt bắn hoặc tiếp xúc với bề mặt nhiễm tác nhân gây bệnh rồi đưa tay lên mắt, mũi, miệng.
Vì vậy, vệ sinh tay và giữ khoảng cách phù hợp khi bản thân hoặc người xung quanh đang có triệu chứng bệnh hô hấp cũng là những thói quen nên duy trì.
Bảo vệ đường hô hấp không chỉ là đeo khẩu trang
Khi nhắc đến bảo vệ đường hô hấp, nhiều người thường nghĩ ngay đến việc đeo khẩu trang. Đây là một biện pháp hữu ích trong nhiều hoàn cảnh nhưng không phải là giải pháp duy nhất.
Khẩu trang nên được sử dụng phù hợp khi đi ngoài đường, đến nơi đông người hoặc khi làm việc trong môi trường có nhiều bụi. Cần đeo đúng cách để khẩu trang che kín mũi và miệng.
Tuy nhiên, nếu sau khi đeo khẩu trang vẫn thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc, môi trường ẩm mốc hoặc không khí ô nhiễm trong thời gian dài thì đường hô hấp vẫn có thể chịu tác động.
Do đó, nên kết hợp nhiều biện pháp khác nhau thay vì chỉ phụ thuộc vào một phương pháp.
Chú ý chất lượng không khí trước khi ra ngoài
Chất lượng không khí có thể thay đổi theo thời điểm và điều kiện môi trường. Vào những ngày có nhiều bụi hoặc không khí kém, việc hạn chế các hoạt động ngoài trời không cần thiết có thể giúp giảm mức độ tiếp xúc với các chất ô nhiễm.
Nếu cần ra ngoài, đặc biệt là khi phải di chuyển trong khu vực nhiều xe cộ, nên sử dụng khẩu trang phù hợp và hạn chế ở lâu tại những nơi có nhiều khói bụi.
Đối với trẻ em và người lớn tuổi, gia đình cũng nên quan tâm hơn đến điều kiện thời tiết và chất lượng không khí trước khi cho họ tham gia các hoạt động ngoài trời.
Giữ nhà cửa sạch nhưng không nên quá bí
Không gian sống sạch sẽ và thông thoáng có vai trò quan trọng đối với sức khỏe đường hô hấp.
Bụi có thể tích tụ trên sàn nhà, bàn ghế, rèm cửa, chăn ga hoặc các vật dụng ít được vệ sinh. Vì vậy, nên lau dọn nhà cửa thường xuyên và giặt chăn ga định kỳ.
Nếu phát hiện tường, trần nhà hoặc đồ dùng xuất hiện nấm mốc, cần tìm nguyên nhân gây ẩm và xử lý sớm thay vì chỉ lau phần mốc bên ngoài.
Bên cạnh việc vệ sinh, nhà ở cũng cần có sự thông thoáng phù hợp. Một căn phòng quá kín, bí và ẩm có thể khiến chất lượng không khí trong nhà không tốt.
Hạn chế khói thuốc và mùi hóa chất
Khói thuốc là một trong những yếu tố cần đặc biệt tránh đối với sức khỏe đường hô hấp. Không nên hút thuốc trong phòng kín, trong nhà hoặc gần trẻ em.
Ngoài khói thuốc, một số loại hóa chất, nước hoa, chất tẩy rửa hoặc mùi quá nồng cũng có thể khiến những người nhạy cảm cảm thấy khó chịu hoặc kích ứng đường thở.
Khi sử dụng các sản phẩm vệ sinh, nên đọc kỹ hướng dẫn, sử dụng đúng lượng cần thiết và đảm bảo không gian có thông gió phù hợp.
Uống đủ nước và chăm sóc cơ thể
Một cơ thể được cung cấp đủ nước sẽ giúp duy trì độ ẩm cần thiết cho niêm mạc. Khi thời tiết nóng, cơ thể ra nhiều mồ hôi hoặc hoạt động thể chất nhiều, nhu cầu nước cũng có thể tăng lên.
Nên uống nước đều đặn trong ngày thay vì chỉ uống khi cảm thấy rất khát. Đồng thời, hạn chế những thói quen khiến cơ thể dễ mất nước, đặc biệt trong thời tiết nắng nóng.
Bên cạnh nước uống, chế độ ăn uống đầy đủ và nghỉ ngơi hợp lý cũng góp phần hỗ trợ sức khỏe tổng thể, từ đó giúp cơ thể có điều kiện duy trì hoạt động bình thường của hệ hô hấp.
Giữ vệ sinh tay và hạn chế đưa tay lên mặt
Mũi và miệng là những vị trí mà các tác nhân gây bệnh có thể xâm nhập vào cơ thể. Trong sinh hoạt hằng ngày, bàn tay lại thường xuyên tiếp xúc với điện thoại, tay nắm cửa, bàn ghế và nhiều vật dụng khác.
Nếu chạm tay lên mắt, mũi hoặc miệng khi tay chưa được vệ sinh, nguy cơ đưa các tác nhân từ môi trường vào cơ thể có thể tăng lên.
Vì vậy, nên rửa tay bằng xà phòng và nước sạch thường xuyên, nhất là trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi ho hoặc hắt hơi và sau khi trở về từ nơi công cộng.
Khi ho, hắt hơi cần che chắn đúng cách
Ho và hắt hơi là phản xạ tự nhiên của cơ thể. Tuy nhiên, nếu không che chắn đúng cách, các giọt dịch tiết từ đường hô hấp có thể phát tán ra môi trường xung quanh.
Khi ho hoặc hắt hơi, nên dùng khăn giấy hoặc mặt trong khuỷu tay để che miệng và mũi. Nếu sử dụng khăn giấy, nên bỏ vào thùng rác sau khi dùng và rửa tay sạch.
Đây là một thói quen nhỏ nhưng có ý nghĩa trong việc giữ vệ sinh hô hấp và hạn chế lây lan tác nhân gây bệnh cho những người xung quanh.
Đừng bỏ qua những dấu hiệu bất thường của đường hô hấp
Không phải mọi trường hợp ho, nghẹt mũi hay đau họng đều là dấu hiệu của một vấn đề nghiêm trọng. Những triệu chứng này có thể xuất hiện trong nhiều tình trạng khác nhau.
Tuy nhiên, nếu triệu chứng kéo dài, thường xuyên tái diễn hoặc ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt, người bệnh nên được thăm khám để tìm nguyên nhân.
Đặc biệt, cần chú ý khi xuất hiện các biểu hiện như khó thở, thở nhanh bất thường, đau hoặc tức ngực, tím tái, lơ mơ hoặc tình trạng sức khỏe xấu đi nhanh chóng.
Trong những trường hợp này, việc chờ đợi hoặc tự xử lý tại nhà có thể làm chậm quá trình tiếp cận chăm sóc y tế cần thiết.
Những đối tượng cần chú ý bảo vệ đường hô hấp
Môi trường và thói quen sinh hoạt có thể ảnh hưởng đến tất cả mọi người, nhưng một số nhóm thường cần chú ý hơn đến sức khỏe đường hô hấp.
Trẻ nhỏ có hệ hô hấp còn đang phát triển và thường dễ bị ảnh hưởng khi thời tiết thay đổi hoặc môi trường có nhiều khói bụi.
Người cao tuổi cũng cần được quan tâm, đặc biệt khi sức khỏe tổng thể không tốt hoặc đã có các vấn đề về hô hấp.
Người làm việc trong môi trường nhiều bụi, khói hoặc hóa chất nên tuân thủ các biện pháp bảo hộ lao động và hạn chế tiếp xúc trực tiếp với các tác nhân gây kích ứng.
Ngoài ra, những người thường xuyên bị dị ứng hoặc có tiền sử các bệnh liên quan đến đường hô hấp cũng nên chủ động tránh những yếu tố có thể khiến triệu chứng xuất hiện hoặc trở nên nghiêm trọng hơn.
Bảo vệ đường hô hấp nên bắt đầu từ những việc hằng ngày
Sức khỏe đường hô hấp chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố mà chúng ta tiếp xúc mỗi ngày. Không phải lúc nào cũng có thể tránh hoàn toàn bụi, khói hay các tác nhân trong môi trường, nhưng có thể chủ động giảm mức độ tiếp xúc.
Đeo khẩu trang khi cần thiết, giữ không gian sống sạch và thông thoáng, tránh khói thuốc, vệ sinh tay, uống đủ nước, chú ý chất lượng không khí và chăm sóc sức khỏe đúng cách là những việc tương đối đơn giản nhưng có thể tạo thành thói quen bảo vệ đường hô hấp lâu dài.
Quan trọng nhất là không nên chủ quan trước những dấu hiệu bất thường. Khi triệu chứng hô hấp kéo dài hoặc có biểu hiện nặng, người bệnh nên được đánh giá y tế thay vì tự ý sử dụng thuốc hoặc trì hoãn việc thăm khám.
Khi nào cần hỗ trợ cấp cứu?
Nếu một người xuất hiện tình trạng khó thở nghiêm trọng, tím tái, đau tức ngực, mất ý thức hoặc diễn biến sức khỏe xấu đi nhanh chóng, cần nhanh chóng liên hệ cấp cứu và đưa người bệnh đến cơ sở y tế phù hợp.
Trung tâm Cấp cứu Toàn Quốc cung cấp dịch vụ cấp cứu và vận chuyển người bệnh 24/7, hỗ trợ đưa người bệnh đến cơ sở y tế trong những tình huống cần thiết.
Thông tin liên hệ:
Hotline: 0704 115 115 – 0995 114 115
Y tế sự kiện: 082 8899 115 – 085 2288 115
Website:
Địa chỉ: 03 Đường 35A Trịnh Quang Nghị, Phường Bình Đông, TP.HCM
