Oresol là gì?
Oresol, thường được gọi là ORS (Oral Rehydration Salts), là hỗn hợp các thành phần được pha với nước theo tỷ lệ xác định để tạo thành dung dịch bù nước và điện giải đường uống.
Khi cơ thể mất nhiều nước do tiêu chảy hoặc nôn, lượng nước và các chất điện giải cũng bị mất theo. ORS giúp bổ sung lại lượng nước và điện giải này. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xem dung dịch ORS là một biện pháp quan trọng trong phòng ngừa và điều trị mất nước do tiêu chảy, ngoại trừ những trường hợp mất nước nặng cần xử trí y tế phù hợp.
Điểm cần lưu ý là Oresol không phải thuốc có tác dụng trực tiếp “cắt tiêu chảy”. Vai trò chính của dung dịch là bù lại lượng nước và điện giải mà cơ thể đang mất.
Vì vậy, pha đúng tỷ lệ là yếu tố rất quan trọng khi sử dụng Oresol.
Oresol pha đúng cách như thế nào?
Cách an toàn nhất không phải là ghi nhớ một công thức áp dụng cho tất cả sản phẩm, mà là đọc hướng dẫn trên chính gói Oresol đang sử dụng.
1. Đọc lượng nước được ghi trên bao bì
Trước khi pha, cần kiểm tra kỹ hướng dẫn của nhà sản xuất.
Không nên mặc định rằng một gói Oresol luôn phải pha với 1 lít nước. Trên thực tế, các sản phẩm có thể được đóng gói với quy cách khác nhau và yêu cầu lượng nước khác nhau.
WHO cũng quy định nhãn ORS cần thể hiện lượng nước cần thiết để hoàn nguyên dung dịch cùng hướng dẫn pha và sử dụng.
Do đó, nếu bao bì yêu cầu pha với một lượng nước cụ thể, cần sử dụng đúng lượng nước đó.
2. Chuẩn bị đúng lượng nước
Sau khi xác định lượng nước cần dùng, nên đong đủ trước khi cho Oresol vào.
Không nên chỉ nhìn bằng mắt rồi ước lượng. Một chiếc ly, chai hoặc bình có dung tích không rõ ràng có thể khiến lượng nước thực tế chênh lệch đáng kể so với hướng dẫn.
Nếu cần, có thể sử dụng dụng cụ có vạch đo dung tích để dễ xác định lượng nước hơn.
3. Cho toàn bộ gói Oresol vào đúng lượng nước
Với gói được thiết kế để pha một lần, nên hòa tan toàn bộ lượng bột trong đúng lượng nước được hướng dẫn.
Sau đó khuấy cho bột hòa tan.
Không nên lấy “một nửa gói” rồi pha với “khoảng nửa lượng nước” bằng cách ước lượng, bởi tỷ lệ các thành phần lấy ra có thể không chính xác.
4. Không tự thêm thành phần khác
Oresol đã được thiết kế với tỷ lệ các thành phần nhất định.
Không nên tự cho thêm đường, muối, sữa, nước trái cây, nước ngọt hoặc những thành phần khác vào dung dịch đã pha.
Việc thêm các chất khác làm thay đổi thành phần và nồng độ của dung dịch so với hướng dẫn ban đầu.
5. Sử dụng dung dịch theo hướng dẫn
Sau khi pha đúng cách, nên sử dụng theo hướng dẫn trên sản phẩm hoặc hướng dẫn của nhân viên y tế.
Nếu người bệnh đang buồn nôn hoặc vừa nôn, việc uống một lượng lớn quá nhanh có thể khó dung nạp. Trong những trường hợp có thể bù nước bằng đường uống, có thể bắt đầu bằng những ngụm nhỏ và tăng dần nếu dung nạp được.
6. Không giữ dung dịch đã pha quá lâu
Dung dịch Oresol sau khi pha không nên để vô thời hạn.
WHO yêu cầu hướng dẫn ORS có cảnh báo loại bỏ phần dung dịch còn lại sau 24 giờ kể từ khi pha.
Ngoài nguyên tắc này, người sử dụng vẫn nên kiểm tra và tuân thủ hướng dẫn bảo quản cụ thể trên sản phẩm đang dùng.
Oresol pha bao nhiêu nước?
Đây là câu hỏi rất thường gặp, nhưng không nên trả lời bằng một con số duy nhất cho mọi sản phẩm.
WHO có công thức ORS tiêu chuẩn được đóng gói để pha với 1 lít nước, nhưng cũng có các quy cách sản phẩm khác. Vì vậy, người sử dụng không nên lấy công thức của một gói để áp dụng cho gói khác.
Nguyên tắc đơn giản nhất là:
Gói Oresol yêu cầu bao nhiêu nước thì pha đúng bấy nhiêu nước.
Ví dụ, nếu hướng dẫn trên gói yêu cầu một thể tích nhất định, không nên tự giảm lượng nước vì nghĩ dung dịch đặc hơn sẽ có tác dụng nhanh hơn. Ngược lại, cũng không tự tăng nước vì cảm thấy dung dịch khó uống.
Nếu bao bì bị rách, mất phần hướng dẫn hoặc không xác định được chính xác lượng nước cần pha, không nên tự đoán tỷ lệ.
Vì sao không nên pha Oresol đặc hơn?
Đây là một trong những lỗi quan trọng cần tránh.
Oresol được thiết kế để các thành phần có nồng độ phù hợp sau khi hòa tan với lượng nước quy định. Nếu lượng bột giữ nguyên nhưng lượng nước bị giảm, dung dịch thu được sẽ có nồng độ cao hơn so với công thức dự kiến.
Nói đơn giản, một gói cần pha với một lượng nước nhất định thì việc tự giảm nước không làm Oresol “mạnh hơn” theo hướng có lợi.
Ngược lại, bạn đã làm thay đổi tỷ lệ vốn được thiết kế cho dung dịch.
Do đó, không nên pha Oresol đặc hơn với suy nghĩ rằng người bệnh sẽ bù nước nhanh hơn hoặc uống ít dung dịch hơn.
Có nên pha Oresol loãng hơn không?
Cũng không nên.
Nếu cho quá nhiều nước, nồng độ các thành phần trong dung dịch sẽ thấp hơn mức được thiết kế.
Nguyên tắc khi sử dụng Oresol không phải là điều chỉnh vị cho dễ uống bằng cách thêm hoặc bớt nước, mà là pha đúng tỷ lệ được ghi trên bao bì.
Nếu người bệnh không thích vị của dung dịch, không nên vì vậy mà tự thay đổi công thức.
Có nên chia gói Oresol để pha nhiều lần không?
Không nên tự chia gói bằng cách ước lượng.
Việc nhìn bằng mắt rồi chia bột thành hai hoặc ba phần không bảo đảm mỗi phần có tỷ lệ thành phần giống nhau và cũng dễ dẫn đến sai lượng nước khi pha.
Nếu gói được hướng dẫn hòa tan toàn bộ trong một lượng nước nhất định, cách đơn giản và chính xác hơn là pha toàn bộ gói theo đúng hướng dẫn.
Nếu cần một lượng nhỏ hơn hoặc gặp khó khăn trong việc sử dụng sản phẩm, nên hỏi dược sĩ hoặc nhân viên y tế thay vì tự chia tỷ lệ.
Có được thêm đường vào Oresol không?
Không nên thêm đường vào gói Oresol đã được sản xuất sẵn.
Dung dịch ORS đã có thành phần và tỷ lệ được thiết kế để sử dụng sau khi pha với nước. Việc cho thêm đường làm thay đổi công thức ban đầu.
Tương tự, không nên tự thêm muối với suy nghĩ rằng người bệnh đang “mất muối”, cũng không nên pha Oresol với sữa, nước trái cây hoặc nước ngọt để dễ uống hơn.
Nếu sử dụng gói Oresol, hãy pha theo đúng hướng dẫn của gói đó.
Nước dùng để pha Oresol cần lưu ý gì?
Nước dùng để pha cần bảo đảm phù hợp để uống và đúng theo hướng dẫn của sản phẩm.
Không nên hòa Oresol vào nước đang quá nóng rồi tự điều chỉnh lại bằng cách thêm nước sau đó vì điều này có thể khiến việc kiểm soát chính xác tổng lượng nước trở nên khó hơn.
Cũng không nên dùng một chai hoặc bình không biết dung tích rồi ước lượng lượng nước.
Nếu cần ước lượng thể tích bằng vật chứa trong gia đình, nên kiểm tra dung tích thực tế trước thay vì dựa vào kích thước bên ngoài.
Oresol nên uống như thế nào?
Lượng Oresol cần sử dụng phụ thuộc vào độ tuổi, tình trạng mất nước, lượng dịch đang mất và hướng dẫn chuyên môn trong từng trường hợp.
Vì vậy, không nên tự đặt một lượng cố định áp dụng cho tất cả mọi người.
Điểm quan trọng là người bệnh có thể uống và giữ được dung dịch.
Khi đang buồn nôn, có thể bắt đầu với lượng nhỏ, uống từ từ thay vì uống quá nhanh một lượng lớn. NHS cũng khuyến nghị khi khó uống do buồn nôn hoặc nôn, nên bắt đầu bằng những ngụm nhỏ rồi tăng dần lượng dịch.
Nếu người bệnh nôn liên tục và không giữ được nước, đây không còn đơn thuần là vấn đề “uống Oresol thế nào” mà cần đánh giá nguy cơ mất nước.
Những sai lầm thường gặp khi pha Oresol
Cách pha nhìn qua khá đơn giản nhưng một số thói quen có thể khiến tỷ lệ bị sai.
Nhớ công thức của gói cũ rồi áp dụng cho gói mới
Đây là lỗi dễ gặp khi gia đình từng sử dụng Oresol trước đó.
Không nên nghĩ rằng “lần trước pha một chai nước như vậy thì lần này cũng giống thế”. Hãy đọc lại hướng dẫn mỗi khi sử dụng sản phẩm có quy cách khác.
Pha đặc hơn vì nghĩ sẽ hiệu quả nhanh
Oresol không hoạt động theo nguyên tắc càng đặc càng tốt.
Nếu giảm lượng nước, bạn đang thay đổi nồng độ của dung dịch chứ không làm quá trình bù nước trở nên tốt hơn.
Pha loãng hơn vì sợ mặn
Nếu cảm thấy dung dịch khó uống, cũng không nên tự thêm nước ngoài lượng được hướng dẫn.
Chia gói bằng mắt
Chia bột thành hai phần nhìn “có vẻ bằng nhau” không phải cách đo chính xác.
Nếu không có hướng dẫn cho phép chia gói và không thể bảo đảm đúng tỷ lệ, nên pha toàn bộ gói.
Cho thêm đường hoặc các loại nước khác
Thêm đường, sữa, nước trái cây hoặc nước ngọt làm thay đổi dung dịch đã được thiết kế.
Tiếp tục dùng dung dịch đã pha từ quá lâu
Dung dịch còn dư không nên được giữ lại vô thời hạn để dùng tiếp. Với ORS theo hướng dẫn WHO, phần còn lại sau 24 giờ cần được bỏ đi.
Oresol có phải thuốc trị tiêu chảy không?
Không nên hiểu Oresol là thuốc dùng để làm người bệnh ngừng tiêu chảy ngay.
Khi tiêu chảy, cơ thể có thể mất đáng kể nước và điện giải. Vai trò của ORS là giúp bù lại lượng đã mất. WHO nêu rằng ORS được hấp thu ở ruột non và giúp thay thế nước cùng điện giải mất qua phân.
Nguyên nhân gây tiêu chảy vẫn có thể cần được đánh giá và xử trí riêng.
Do đó, việc đã uống Oresol không có nghĩa là có thể bỏ qua các dấu hiệu bất thường hoặc kéo dài.
Làm sao nhận biết cơ thể đang mất nước?
Mất nước có thể xuất hiện khi lượng dịch cơ thể mất đi nhiều hơn lượng được bổ sung.
Một số biểu hiện có thể gặp gồm:
- Khát nước.
- Khô miệng.
- Nước tiểu sẫm màu.
- Đi tiểu ít hơn bình thường.
- Chóng mặt.
- Mệt mỏi.
Ở trẻ nhỏ, cha mẹ cần chú ý thêm đến lượng nước tiểu, khả năng bú hoặc uống, mức độ tỉnh táo và những thay đổi bất thường khác.
Nếu người bệnh trở nên lừ đừ, khó đánh thức, lú lẫn, thở nhanh hoặc xuất hiện những dấu hiệu nghiêm trọng, cần tìm kiếm hỗ trợ y tế.
Khi nào không nên chỉ tiếp tục uống Oresol tại nhà?
Oresol rất hữu ích trong bù nước đường uống, nhưng không phải mọi trường hợp mất nước đều có thể xử trí tại nhà.
Người bệnh nên được đánh giá y tế khi có những biểu hiện đáng lo ngại như:
- Nôn liên tục và không thể giữ được nước uống.
- Tiêu chảy có máu.
- Tiếp tục có dấu hiệu mất nước dù đã bù dịch.
- Lừ đừ hoặc khó đánh thức.
- Lú lẫn, phản ứng bất thường.
- Thở nhanh hoặc khó thở.
- Đi tiểu rất ít.
- Tình trạng sức khỏe xấu đi rõ rệt.
NHS khuyến cáo tìm hỗ trợ y tế khi người bệnh nôn liên tục không giữ được dịch, có tiêu chảy ra máu hoặc vẫn có dấu hiệu mất nước sau khi sử dụng dung dịch bù nước.
Với trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có bệnh nền, nguy cơ mất nước và khả năng chịu đựng tình trạng mất dịch có thể khác nhau. Khi không chắc chắn về mức độ nghiêm trọng, nên liên hệ nhân viên y tế để được hướng dẫn.
Oresol cho trẻ em cần lưu ý gì?
Trẻ em có thể mất nước khi tiêu chảy và nôn, vì vậy việc theo dõi tình trạng của trẻ rất quan trọng.
Khi sử dụng Oresol cho trẻ, cha mẹ vẫn phải tuân thủ nguyên tắc pha đúng lượng nước được ghi trên gói. Không tự pha đặc hơn vì nghĩ trẻ uống được ít, cũng không tự pha loãng hơn để trẻ dễ uống.
Nếu trẻ buồn nôn, có thể cần cho uống lượng nhỏ từng lần thay vì ép uống nhanh một lượng lớn.
Đặc biệt, cần đưa trẻ đi khám khi trẻ không thể uống, nôn liên tục, có dấu hiệu mất nước, tiêu chảy ra máu, trở nên lừ đừ hoặc có biểu hiện bất thường.
Với trẻ nhỏ, đặc biệt trẻ sơ sinh, không nên tự xử trí kéo dài tại nhà nếu tình trạng khiến cha mẹ lo lắng.
Nếu lỡ pha Oresol sai tỷ lệ thì nên làm gì?
Nếu nhận ra đã pha sai lượng nước, cách phù hợp nhất là không tiếp tục sử dụng dung dịch được pha sai.
Không nên cố “sửa” bằng cách áng chừng thêm bột hoặc thêm nước nếu không biết chính xác lượng đã sử dụng.
Có thể pha lại một gói mới theo đúng hướng dẫn, sử dụng dụng cụ đo lượng nước rõ ràng và kiểm tra lại bao bì trước khi pha.
Nếu người bệnh đã uống dung dịch pha sai và xuất hiện biểu hiện bất thường, nên liên hệ cơ sở y tế hoặc nhân viên y tế để được tư vấn dựa trên tình trạng thực tế.
Câu hỏi thường gặp về Oresol pha đúng cách
Oresol pha bao nhiêu nước là đúng?
Không có một con số áp dụng cho tất cả các gói. Cần đọc chính xác lượng nước được ghi trên bao bì sản phẩm đang sử dụng và pha đúng theo hướng dẫn đó.
Có thể pha Oresol đặc hơn một chút không?
Không nên. Giảm lượng nước sẽ làm thay đổi nồng độ của dung dịch so với công thức được thiết kế.
Pha Oresol loãng hơn có sao không?
Cũng không nên. Thêm quá nhiều nước làm thay đổi tỷ lệ các thành phần. Hãy sử dụng đúng lượng nước được hướng dẫn.
Có thể chia một gói Oresol thành nhiều lần pha không?
Không nên tự chia bằng mắt hoặc ước lượng. Nếu gói được thiết kế để pha toàn bộ, nên sử dụng toàn bộ gói với đúng lượng nước được ghi trên bao bì.
Có được thêm đường vào Oresol không?
Không. Không tự thêm đường, muối hoặc các thành phần khác vào dung dịch Oresol đã được pha từ gói sản xuất sẵn.
Oresol pha xong để được bao lâu?
Với ORS theo hướng dẫn WHO, phần dung dịch còn lại sau 24 giờ cần được loại bỏ. Đồng thời nên kiểm tra hướng dẫn bảo quản cụ thể trên sản phẩm đang sử dụng.
Oresol có giúp hết tiêu chảy không?
Oresol chủ yếu giúp bù nước và điện giải bị mất, không phải thuốc có tác dụng trực tiếp làm ngừng tiêu chảy.
Nôn có uống Oresol được không?
Nếu người bệnh vẫn có thể uống và giữ được dịch, có thể bắt đầu với lượng nhỏ, uống từ từ. Nếu nôn liên tục và không thể giữ được nước, cần được đánh giá y tế.
Kết luận
Oresol pha đúng cách không khó, nhưng cần chính xác. Điều quan trọng nhất là đọc hướng dẫn trên chính gói đang sử dụng, đong đúng lượng nước, hòa tan theo hướng dẫn và không tự thay đổi tỷ lệ.
Không pha đặc hơn vì nghĩ sẽ bù nước nhanh hơn. Không pha loãng để dễ uống. Không tự chia gói bằng mắt và không thêm đường, muối, sữa hoặc nước trái cây vào dung dịch.
Oresol có vai trò quan trọng trong bù nước và điện giải, nhưng không thay thế việc thăm khám khi người bệnh có dấu hiệu mất nước nặng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến bất thường.
Nếu người bệnh lừ đừ, khó đánh thức, nôn liên tục không thể uống, khó thở, tình trạng xấu đi hoặc cần được đưa đến cơ sở y tế nhưng gặp khó khăn trong di chuyển, Trung Tâm Cấp Cứu Toàn Quốc hỗ trợ vận chuyển người bệnh đến bệnh viện theo nhu cầu thực tế.
TRUNG TÂM CẤP CỨU TOÀN QUỐC
Hotline: 0704 115 115 | 0995 114 115
Y tế sự kiện: 082 8899 115 | 085 2288 115
Website:
Địa chỉ: 03 Đường 35A Trịnh Quang Nghị, Phường Bình Đông, TP. Hồ Chí Minh
Zalo: https://zalo.me/3105407123098382136
Email: 115toanquoc@gmail.com
Facebook: https://web.facebook.com/trungtamcapcuutoanquoc
Khu vực hoạt động: Toàn quốc
