Chảy máu cam: Cách sơ cứu đúng và khi nào cần đi khám?

5/5 - (8783 bình chọn)

Mục lục

Chảy máu cam là gì?

chay-mau-cam

Chảy máu cam là tình trạng máu chảy ra từ một hoặc hai bên lỗ mũi do các mạch máu nhỏ bên trong mũi bị tổn thương. Đây là tình trạng khá thường gặp, đặc biệt khi niêm mạc mũi bị khô, kích ứng hoặc bị tác động cơ học.

Phần lớn trường hợp chảy máu cam không phải là tình trạng nghiêm trọng và có thể kiểm soát bằng sơ cứu đúng cách. Tuy nhiên, lượng máu nhiều, chảy kéo dài hoặc xuất hiện sau chấn thương có thể cần được nhân viên y tế đánh giá.

Vì sao bị chảy máu cam?

Có nhiều nguyên nhân có thể khiến các mạch máu trong mũi bị tổn thương.

Một số nguyên nhân thường gặp gồm:

Không khí khô khiến niêm mạc mũi dễ bị kích ứng.
Ngoáy mũi hoặc tác động mạnh vào bên trong mũi.
Xì mũi quá mạnh.
Kích ứng niêm mạc do môi trường.
Chấn thương vùng mũi hoặc mặt.
Một số loại thuốc, đặc biệt thuốc ảnh hưởng đến quá trình đông máu.
Một số vấn đề liên quan đến mạch máu hoặc khả năng đông máu.

Trong một số trường hợp, chảy máu cam có thể xuất hiện mà không xác định được nguyên nhân rõ ràng.

Chảy máu cam có nguy hiểm không?

Không phải trường hợp nào cũng nguy hiểm. Nếu máu chảy ít và dừng sau khi ép mũi đúng cách, người bệnh thường có thể tiếp tục theo dõi.

Điều đáng lưu ý là mức độ chảy máu không phải lúc nào cũng giống nhau. Một số trường hợp có thể chảy nhiều hơn, máu đi xuống phía sau họng hoặc khó kiểm soát bằng các biện pháp thông thường.

Chảy máu cam cũng cần được chú ý hơn nếu xảy ra thường xuyên, xuất hiện sau chấn thương hoặc đi kèm các biểu hiện như chóng mặt, yếu, khó thở.

Cách sơ cứu khi bị chảy máu cam

so-cuu-chay-mau-cam-dung

Khi chảy máu cam, điều quan trọng là giữ bình tĩnh và thực hiện đúng thao tác cầm máu.

Bước 1: Ngồi thẳng và hơi cúi người về phía trước

Giữ đầu ở tư thế thẳng, hơi nghiêng về phía trước. Tư thế này giúp máu chảy ra phía trước thay vì đi xuống họng.

Không nên ngửa đầu ra sau vì máu có thể chảy xuống phía sau họng, gây khó chịu hoặc buồn nôn.

Bước 2: Bóp phần mềm của mũi

Dùng ngón cái và ngón trỏ bóp chặt phần mềm của mũi, ngay phía trên hai lỗ mũi.

Giữ liên tục khoảng 10–15 phút và thở bằng miệng. Không nên liên tục bỏ tay ra để kiểm tra vì việc này có thể làm gián đoạn quá trình hình thành cục máu đông.

Bước 3: Theo dõi trong thời gian ép mũi

Trong lúc ép mũi, người bệnh nên ngồi yên và hạn chế nói chuyện, vận động hoặc cúi đầu.

Nếu máu vẫn tiếp tục chảy sau lần ép đầu tiên, có thể tiếp tục ép mũi theo hướng dẫn sơ cứu. Nếu chảy máu không kiểm soát được hoặc lượng máu nhiều, cần tìm kiếm hỗ trợ y tế.

Bước 4: Có thể chườm mát bên ngoài mũi

Một túi chườm lạnh hoặc túi đá được bọc bằng khăn có thể đặt nhẹ lên vùng sống mũi. Tuy nhiên, đây chỉ là biện pháp hỗ trợ, không thay thế thao tác ép phần mềm của mũi để cầm máu.

Những việc không nên làm khi chảy máu cam

Một số cách xử lý theo thói quen có thể không phù hợp khi đang chảy máu cam.

Không ngửa đầu ra sau. Đây là lỗi khá phổ biến. Tư thế này không giải quyết nguyên nhân chảy máu và có thể khiến máu đi xuống họng.

Không nằm ngửa. Người bệnh nên ngồi thẳng và hơi cúi về phía trước trong lúc kiểm soát chảy máu.

Không liên tục thả tay để kiểm tra. Khi đã ép mũi, cần giữ đủ thời gian thay vì cứ vài phút lại bỏ tay ra.

Không ngoáy hoặc xì mũi mạnh ngay sau khi máu ngừng. Những tác động này có thể làm vùng đang hình thành cục máu đông bị kích thích và chảy máu trở lại.

Không tự ý nhét sâu giấy, bông hoặc vật liệu vào mũi. Việc lấy vật liệu ra sau đó có thể làm tổn thương vùng đang chảy máu và khiến máu chảy lại.

Sau khi máu ngừng chảy cần lưu ý gì?

Ngay cả khi chảy máu cam đã ngừng, niêm mạc mũi vẫn cần thời gian để ổn định.

Trong khoảng thời gian sau đó, nên hạn chế ngoáy mũi, xì mũi mạnh, vận động gắng sức hoặc thực hiện những hoạt động có thể làm tăng nguy cơ chảy máu trở lại.

Nếu tình trạng chảy máu cam lặp lại nhiều lần, người bệnh nên đi khám để tìm nguyên nhân thay vì chỉ xử lý từng lần tại nhà.

Khi nào chảy máu cam cần đi khám?

Không phải trường hợp nào cũng cần đến bệnh viện ngay. Tuy nhiên, nên được nhân viên y tế đánh giá nếu tình trạng có những đặc điểm bất thường.

Một số trường hợp cần lưu ý gồm:

Chảy máu cam tái diễn thường xuyên.
Chảy máu không kiểm soát được sau khi đã ép mũi đúng cách.
Lượng máu chảy nhiều.
Người bệnh cảm thấy yếu, choáng hoặc chóng mặt.
Có khó thở.
Nuốt nhiều máu và bị nôn.
Chảy máu xuất hiện sau va đập hoặc chấn thương vùng đầu, mặt, mũi.
Người bệnh đang sử dụng thuốc chống đông hoặc có vấn đề liên quan đến đông máu.

Chảy máu cam ở trẻ em cần lưu ý gì?|

lu-y-khi-chay-mau-cam-o-tre

Trẻ em có thể bị chảy máu cam do ngoáy mũi, niêm mạc mũi khô hoặc những tác động nhỏ trong sinh hoạt.

Khi trẻ bị chảy máu cam, người lớn nên giữ trẻ ngồi thẳng, hơi cúi về phía trước và hỗ trợ bóp phần mềm của mũi trong khoảng 10–15 phút.

Không nên để trẻ ngửa đầu ra sau hoặc nằm xuống trong lúc máu đang chảy.

Nếu trẻ còn quá nhỏ, chảy máu tái diễn hoặc có biểu hiện bất thường, nên đưa trẻ đi khám để được đánh giá nguyên nhân. NHS đặc biệt khuyến nghị trẻ dưới 2 tuổi bị chảy máu cam nên được nhân viên y tế đánh giá.

Làm gì để hạn chế chảy máu cam tái diễn?

Nếu thường xuyên bị chảy máu cam, việc xác định nguyên nhân là quan trọng hơn việc chỉ xử lý từng lần.

Một số thói quen có thể giúp hạn chế kích ứng niêm mạc mũi gồm:

Tránh ngoáy mũi.
Không xì mũi quá mạnh.
Hạn chế để niêm mạc mũi quá khô.
Không tự ý sử dụng thuốc xịt mũi kéo dài nếu chưa được hướng dẫn.
Trao đổi với bác sĩ nếu đang dùng thuốc chống đông hoặc thuốc có ảnh hưởng đến quá trình đông máu.
Đi khám nếu chảy máu cam xảy ra thường xuyên.

Việc sử dụng dung dịch nước muối sinh lý hoặc sản phẩm dưỡng ẩm niêm mạc mũi có thể được cân nhắc trong một số trường hợp, nhưng nên lựa chọn sản phẩm và cách sử dụng phù hợp với tình trạng cụ thể.

Khi nào cần gọi cấp cứu?

Nếu chảy máu cam rất nhiều, không kiểm soát được sau khi đã thực hiện ép mũi đúng cách hoặc người bệnh có dấu hiệu choáng, yếu, khó thở, cần nhanh chóng tìm kiếm hỗ trợ y tế.

Đặc biệt, nếu chảy máu xuất hiện sau một tai nạn hoặc chấn thương nghiêm trọng ở đầu và mặt, không nên chủ quan.

Trong lúc chờ hỗ trợ, tiếp tục để người bệnh ngồi thẳng, hơi cúi về phía trước và ép phần mềm của mũi nếu người bệnh còn tỉnh táo và có thể thực hiện được.

Nếu người bệnh có biểu hiện nghiêm trọng hoặc tình trạng xấu đi nhanh chóng, cần ưu tiên gọi cấp cứu thay vì tự đưa người bệnh đi bằng phương tiện không phù hợp.

FAQ về chảy máu cam

Chảy máu cam có nên ngửa đầu không?

Không. Nên ngồi thẳng và hơi cúi đầu về phía trước để hạn chế máu chảy xuống họng.

Chảy máu cam nên bóp mũi trong bao lâu?

Thông thường nên bóp chặt phần mềm của mũi liên tục khoảng 10–15 phút và thở bằng miệng.

Có nên nhét giấy vào mũi khi chảy máu cam?

Không nên nhét giấy hoặc vật liệu sâu vào mũi để cầm máu vì khi lấy ra có thể làm tổn thương vùng đang chảy máu.

Chảy máu cam nhiều có cần đi bệnh viện không?

Nếu máu chảy nhiều, không kiểm soát được, kéo dài hoặc kèm chóng mặt, yếu, khó thở hay các biểu hiện bất thường khác, cần được đánh giá y tế.

Chảy máu cam thường xuyên có đáng lo không?

Chảy máu cam tái diễn nhiều lần nên được kiểm tra để tìm nguyên nhân, đặc biệt nếu người bệnh đang sử dụng thuốc ảnh hưởng đến đông máu hoặc có các triệu chứng bất thường khác.

Kết luận

Chảy máu cam thường có thể được kiểm soát bằng những bước sơ cứu đơn giản nếu thực hiện đúng cách. Quan trọng nhất là để người bệnh ngồi thẳng, hơi cúi về phía trước và ép phần mềm của mũi liên tục trong khoảng 10–15 phút.

Không nên ngửa đầu ra sau, nằm xuống hoặc nhét vật liệu sâu vào mũi. Nếu máu chảy nhiều, kéo dài, tái diễn thường xuyên hoặc đi kèm các dấu hiệu bất thường, người bệnh nên được nhân viên y tế đánh giá.