Thuốc nhỏ mắt không phải loại nào cũng giống nhau
Thuốc nhỏ mắt là dạng sản phẩm được sử dụng trực tiếp tại mắt với nhiều mục đích khác nhau. Có loại giúp làm ẩm bề mặt mắt, có loại được sử dụng trong điều trị dị ứng, viêm, nhiễm khuẩn hoặc các bệnh lý mắt cụ thể.
Chính vì có nhiều nhóm với công dụng khác nhau, việc thấy mắt đỏ hoặc ngứa rồi sử dụng một chai thuốc có sẵn không phải lúc nào cũng phù hợp.
Đỏ mắt có thể liên quan đến khô mắt, kích ứng, viêm kết mạc, vấn đề ở mi mắt hoặc những nguyên nhân khác.
Vì vậy, trước khi lựa chọn thuốc nhỏ mắt, điều quan trọng không chỉ là tìm sản phẩm có tác dụng “giảm đỏ” hay “đỡ ngứa”, mà cần xem xét nguyên nhân và các triệu chứng đi kèm.
Những nhóm thuốc nhỏ mắt thường gặp
Không nên đánh đồng tất cả sản phẩm nhỏ mắt thành một nhóm. Mỗi loại được sử dụng cho một mục đích khác nhau.
Sản phẩm giúp làm ẩm mắt
Các sản phẩm bôi trơn mắt thường được sử dụng để hỗ trợ giảm cảm giác khô, cộm hoặc khó chịu do bề mặt mắt thiếu độ ẩm.
Tuy nhiên, nếu tình trạng khô mắt kéo dài, tái diễn thường xuyên hoặc kèm đau, đỏ nhiều hay thay đổi thị lực, người bệnh nên được kiểm tra để xác định nguyên nhân thay vì liên tục tự sử dụng sản phẩm nhỏ mắt.
Thuốc nhỏ mắt điều trị dị ứng
Ngứa mắt, chảy nước mắt và đỏ mắt có thể xuất hiện trong tình trạng dị ứng. Một số thuốc nhỏ mắt được sử dụng để kiểm soát triệu chứng này.
Tuy nhiên, ngứa mắt không phải lúc nào cũng do dị ứng. Nếu chưa xác định được nguyên nhân, không nên tự lựa chọn thuốc chỉ dựa trên một triệu chứng.
Thuốc nhỏ mắt kháng sinh
Kháng sinh được sử dụng khi có chỉ định phù hợp đối với nhiễm khuẩn.
Không phải mọi trường hợp đỏ mắt hoặc có ghèn đều cần thuốc nhỏ mắt kháng sinh. Việc tự sử dụng thuốc cũ hoặc dùng theo đơn của người khác có thể không phù hợp với nguyên nhân hiện tại.
Thuốc nhỏ mắt chứa corticosteroid
Corticosteroid có tác dụng chống viêm và được sử dụng trong một số tình trạng mắt cụ thể. Đây không phải nhóm thuốc nên tự mua để xử lý mắt đỏ, ngứa hoặc kích ứng thông thường.
Ví dụ, dexamethasone nhỏ mắt là corticosteroid dùng cho những tình trạng viêm mắt nhất định và thuộc nhóm cần được sử dụng theo chỉ định phù hợp.
Nếu một chai thuốc từng giúp giảm đỏ nhanh trong lần trước, điều đó không có nghĩa thuốc phù hợp để tự sử dụng lại khi triệu chứng tái xuất hiện.
Mắt đỏ, ngứa có nên tự mua thuốc nhỏ mắt?
Không có một loại thuốc nhỏ mắt phù hợp cho tất cả trường hợp đỏ hoặc ngứa mắt.
Đỏ mắt có thể đi kèm nhiều biểu hiện khác nhau:
- Ngứa.
- Cộm hoặc cảm giác như có dị vật.
- Khô hoặc rát.
- Chảy nước mắt.
- Có ghèn.
- Sưng mi mắt.
- Đau.
- Nhìn mờ.
- Nhạy cảm với ánh sáng.
Sự khác nhau giữa các triệu chứng có thể gợi ý những nguyên nhân khác nhau.
Nếu chỉ dựa vào biểu hiện “mắt đỏ” rồi sử dụng bất kỳ thuốc nào có sẵn, người dùng có thể chọn không đúng sản phẩm hoặc làm chậm việc phát hiện một vấn đề cần được khám.
Đặc biệt, nếu mắt đỏ kèm đau nhiều, thay đổi thị lực hoặc nhạy cảm bất thường với ánh sáng, không nên tiếp tục tự xử lý bằng thuốc nhỏ mắt tại nhà.
Không nên dùng lại thuốc nhỏ mắt từ lần điều trị trước
Một thói quen thường gặp là giữ lại chai thuốc cũ và sử dụng khi mắt xuất hiện triệu chứng tương tự.
Điều này không nên trở thành cách xử lý mặc định.
Triệu chứng giống nhau không đồng nghĩa nguyên nhân giống nhau. Mắt đỏ lần trước có thể xuất phát từ một vấn đề khác hoàn toàn so với lần hiện tại.
Ngoài ra, sản phẩm đã mở nắp còn liên quan đến thời hạn sử dụng sau khi mở và nguy cơ nhiễm bẩn trong quá trình bảo quản.
Vì vậy, trước khi dùng lại, cần kiểm tra:
- Tên và công dụng của thuốc.
- Hạn sử dụng.
- Hướng dẫn về thời gian sử dụng sau khi mở.
- Tình trạng bao bì và dung dịch.
- Thuốc có còn phù hợp với tình trạng hiện tại hay không.
Đối với thuốc kê đơn, không nên tự sử dụng lại chỉ vì còn thuốc từ lần điều trị trước.
Không dùng chung thuốc nhỏ mắt với người khác
Không nên dùng chung một chai thuốc nhỏ mắt giữa nhiều người.
Đầu lọ có thể bị nhiễm bẩn trong quá trình sử dụng, đặc biệt nếu chạm vào mắt, mi mắt, tay hoặc bề mặt khác. FDA khuyến cáo rửa tay trước khi dùng và tránh để đầu lọ chạm vào mắt hoặc các bề mặt nhằm hạn chế nguy cơ nhiễm bẩn.
Ngay cả khi hai người cùng có biểu hiện đỏ mắt hoặc ngứa mắt, nguyên nhân cũng chưa chắc giống nhau.
Vì vậy, không nên chia sẻ thuốc nhỏ mắt với người thân hoặc sử dụng chai thuốc của người khác.
Cách sử dụng thuốc nhỏ mắt đúng cách
Sử dụng đúng kỹ thuật giúp hạn chế làm nhiễm bẩn đầu lọ và giúp thuốc được đưa vào mắt thuận tiện hơn.
Bước 1: Kiểm tra thuốc trước khi sử dụng
Đọc tên thuốc, hướng dẫn sử dụng và hạn dùng.
Nếu sản phẩm có yêu cầu đặc biệt như lắc trước khi dùng, cần thực hiện theo hướng dẫn trên nhãn hoặc chỉ định đã được cung cấp.
Không sử dụng nếu bao bì có dấu hiệu bất thường hoặc sản phẩm đã quá hạn.
Bước 2: Rửa sạch tay
Rửa tay bằng xà phòng và nước, sau đó lau khô trước khi cầm lọ thuốc.
Đây là bước đơn giản nhưng quan trọng vì thuốc được đưa trực tiếp vào mắt.
Bước 3: Không để đầu lọ chạm vào mắt
Khi nhỏ, giữ đầu lọ cách mắt một khoảng phù hợp.
Không để đầu lọ chạm vào:
- Nhãn cầu.
- Mi mắt.
- Lông mi.
- Ngón tay.
- Bề mặt xung quanh.
Việc này giúp hạn chế làm nhiễm bẩn lọ thuốc.
Bước 4: Tạo túi nhỏ ở mi dưới
Hơi ngửa đầu ra sau, nhìn lên trên và nhẹ nhàng kéo mi dưới xuống để tạo một khoảng nhỏ.
Nhỏ thuốc vào vùng này theo liều đã được hướng dẫn.
Không cần để đầu lọ quá sát mắt.
Bước 5: Nhắm mắt nhẹ nhàng
Sau khi nhỏ, nhắm mắt nhẹ trong một khoảng thời gian theo hướng dẫn sử dụng.
Không cần chớp mắt liên tục hoặc dụi mắt ngay sau khi nhỏ.
Bước 6: Đóng nắp sau khi sử dụng
Đóng nắp lọ thuốc ngay sau khi dùng và bảo quản theo hướng dẫn của sản phẩm.
Không lau đầu lọ bằng tay hoặc vật không sạch.
Có nên nhỏ nhiều giọt để thuốc hiệu quả hơn?
Không nên tự tăng số giọt với suy nghĩ càng nhiều thuốc thì tác dụng càng nhanh.
Liều lượng và tần suất sử dụng phụ thuộc vào từng loại thuốc nhỏ mắt.
Nếu thuốc được kê đơn, cần sử dụng theo chỉ định. Với sản phẩm không kê đơn, nên đọc kỹ hướng dẫn trên nhãn và không tự tăng liều vượt hướng dẫn.
Tương tự, nếu đang sử dụng nhiều loại thuốc nhỏ mắt, không nên tự nhỏ tất cả liên tiếp mà không biết khoảng cách sử dụng phù hợp. Người dùng nên thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ, dược sĩ hoặc hướng dẫn cụ thể của từng sản phẩm.
Thuốc nhỏ mắt mở nắp dùng được bao lâu?
Không có một mốc thời gian duy nhất áp dụng cho tất cả các loại thuốc nhỏ mắt.
Thời gian sử dụng sau khi mở phụ thuộc vào sản phẩm, loại bao bì và hướng dẫn của nhà sản xuất.
Vì vậy, không nên mặc định rằng mọi chai thuốc đều phải bỏ sau cùng một số ngày nhất định.
Khi bắt đầu sử dụng một chai mới, nên đọc phần hướng dẫn bảo quản và thời hạn sau mở nắp. Có thể ghi ngày mở lên bao bì để dễ theo dõi.
Nếu dung dịch có dấu hiệu bất thường, lọ bị hư hỏng hoặc không còn bảo đảm điều kiện sử dụng theo hướng dẫn, không nên tiếp tục nhỏ vào mắt.
Bảo quản thuốc nhỏ mắt như thế nào?
Mỗi sản phẩm có thể có yêu cầu bảo quản khác nhau, vì vậy cần ưu tiên hướng dẫn trên bao bì.
Một số nguyên tắc chung gồm:
- Đóng nắp ngay sau khi sử dụng.
- Giữ đầu lọ sạch.
- Không để đầu lọ tiếp xúc trực tiếp với các bề mặt.
- Không tự chuyển thuốc sang chai hoặc lọ khác.
- Không sử dụng sản phẩm đã quá hạn.
- Bảo quản theo nhiệt độ và điều kiện được nhà sản xuất hướng dẫn.
Thuốc dùng trực tiếp cho mắt cần đặc biệt chú ý đến vấn đề vô khuẩn. FDA lưu ý các sản phẩm nhỏ mắt có nguy cơ gây hại đáng kể nếu bị nhiễm bẩn vì chúng được đưa trực tiếp vào mắt.
Đang đeo kính áp tròng có thể dùng thuốc nhỏ mắt không?
Không nên mặc định mọi thuốc nhỏ mắt đều có thể sử dụng khi đang đeo kính áp tròng.
Tùy thành phần và loại sản phẩm, hướng dẫn có thể yêu cầu tháo kính trước khi nhỏ và chờ một khoảng thời gian trước khi đeo lại.
Do đó, người sử dụng kính áp tròng nên kiểm tra hướng dẫn cụ thể của sản phẩm.
Đặc biệt, nếu đang đeo kính áp tròng và xuất hiện mắt đỏ kèm đau, cần thận trọng vì đây có thể là dấu hiệu cần được đánh giá y tế sớm.
Những sai lầm thường gặp khi dùng thuốc nhỏ mắt
Việc sử dụng thuốc nhỏ mắt tưởng đơn giản nhưng vẫn có nhiều thói quen không phù hợp.
Thấy mắt đỏ là tự mua thuốc
Mắt đỏ là một triệu chứng, không phải một chẩn đoán.
Nếu không xác định nguyên nhân, việc lựa chọn thuốc chỉ dựa vào màu đỏ của mắt có thể không phù hợp.
Dùng đơn thuốc của người khác
Hai người có biểu hiện tương tự không có nghĩa mắc cùng một vấn đề.
Thuốc được kê cho người khác không nên được sử dụng như một hướng dẫn điều trị cho bản thân.
Dùng lại đơn cũ mỗi khi triệu chứng tái phát
Một đơn thuốc phù hợp ở thời điểm trước không đồng nghĩa phù hợp với lần xuất hiện triệu chứng hiện tại.
Điều này đặc biệt cần lưu ý với thuốc kháng sinh hoặc corticosteroid.
Để đầu lọ chạm trực tiếp vào mắt
Thói quen này có thể làm đầu lọ bị nhiễm bẩn.
Khi nhỏ thuốc, cần tránh để đầu lọ tiếp xúc với mắt, mi mắt, lông mi hoặc tay.
Dùng thuốc quá hạn hoặc không nhớ ngày mở nắp
Một chai thuốc còn dung dịch bên trong không có nghĩa vẫn còn phù hợp để sử dụng.
Cần kiểm tra hạn dùng và thời gian sử dụng sau khi mở theo hướng dẫn của từng sản phẩm.
Khi nào mắt đỏ không nên tiếp tục tự dùng thuốc?
Một số trường hợp mắt đỏ nhẹ có thể cải thiện, nhưng cũng có những biểu hiện cần được đánh giá sớm.
Nên đi khám hoặc tìm hỗ trợ y tế khi xuất hiện:
- Đau mắt nhiều.
- Thị lực giảm hoặc thay đổi đột ngột.
- Nhạy cảm với ánh sáng rõ rệt.
- Mắt đỏ nhiều kèm đau.
- Chấn thương mắt.
- Hóa chất bắn vào mắt.
- Có dị vật mắc trong mắt.
- Đỏ mắt khi đang sử dụng kính áp tròng kèm đau hoặc bất thường thị lực.
- Triệu chứng tiến triển nặng hơn thay vì cải thiện.
Đau mắt, thay đổi thị lực và nhạy cảm với ánh sáng là những biểu hiện không nên chỉ xử lý bằng cách tiếp tục đổi hoặc tăng thuốc nhỏ mắt.
Hóa chất bắn vào mắt có nên tìm thuốc nhỏ mắt trước không?
Không.
Nếu mắt tiếp xúc với hóa chất, ưu tiên không phải là tìm một chai thuốc nhỏ mắt để thử.
Cần xử trí tình huống theo hướng cấp cứu phù hợp và tìm hỗ trợ y tế. Việc trì hoãn để tự chọn thuốc có thể làm mất thời gian cần thiết.
Tương tự, nếu mắt bị chấn thương, có dị vật mắc bên trong hoặc thị lực thay đổi sau sự cố, không nên chỉ tự nhỏ thuốc và chờ theo dõi.
Khi nào người bệnh cần hỗ trợ đến cơ sở y tế?
Phần lớn các trường hợp sử dụng thuốc nhỏ mắt thông thường không liên quan đến nhu cầu vận chuyển cấp cứu.
Tuy nhiên, nếu người bệnh có vấn đề ở mắt kèm tình trạng nghiêm trọng, chấn thương hoặc khó tự di chuyển đến cơ sở y tế, gia đình cần lựa chọn phương án hỗ trợ phù hợp với tình trạng thực tế.
Trung Tâm Cấp Cứu Toàn Quốc cung cấp dịch vụ cấp cứu và vận chuyển người bệnh khi có nhu cầu đưa người bệnh đến cơ sở y tế.
Việc sử dụng dịch vụ vận chuyển không thay thế cho chẩn đoán hoặc điều trị chuyên khoa mắt. Mục đích là hỗ trợ quá trình di chuyển khi tình trạng người bệnh hoặc hoàn cảnh thực tế khiến việc tự đi bằng phương tiện thông thường gặp khó khăn.
Câu hỏi thường gặp về thuốc nhỏ mắt
Mắt đỏ nên dùng thuốc nhỏ mắt gì?
Không thể lựa chọn thuốc chỉ dựa trên biểu hiện mắt đỏ vì triệu chứng này có nhiều nguyên nhân. Nếu đỏ mắt kèm đau, thay đổi thị lực, nhạy cảm ánh sáng hoặc triệu chứng nặng, nên được đánh giá y tế.
Ngứa mắt có nên tự mua thuốc nhỏ mắt không?
Ngứa mắt có thể liên quan đến dị ứng nhưng cũng có thể xuất hiện trong những tình trạng khác. Nếu triệu chứng kéo dài, tái diễn hoặc có thêm biểu hiện bất thường, không nên liên tục tự đổi thuốc.
Có nên dùng lại thuốc nhỏ mắt cũ không?
Không nên tự dùng lại thuốc kê đơn từ lần điều trị trước chỉ vì triệu chứng có vẻ giống nhau. Cũng cần kiểm tra hạn dùng và thời gian sử dụng sau khi mở nắp.
Thuốc nhỏ mắt có dùng chung được không?
Không nên. Dùng chung lọ thuốc có thể làm tăng nguy cơ nhiễm bẩn và thuốc của người khác cũng chưa chắc phù hợp với tình trạng của bạn.
Có nên tự dùng thuốc nhỏ mắt kháng sinh khi mắt có ghèn?
Không nên tự kết luận rằng có ghèn đồng nghĩa cần kháng sinh. Việc sử dụng thuốc kháng sinh cần phù hợp với nguyên nhân và chỉ định.
Thuốc nhỏ mắt chứa corticosteroid có dùng khi mắt đỏ không?
Không nên tự sử dụng corticosteroid chỉ vì mắt đỏ. Đây là nhóm thuốc được dùng trong những tình trạng cụ thể và cần chỉ định phù hợp.
Nhỏ nhiều thuốc hơn có giúp mắt nhanh khỏi không?
Không nên tự tăng liều hoặc tần suất sử dụng. Cần dùng theo hướng dẫn của sản phẩm hoặc chỉ định chuyên môn.
Đầu lọ thuốc vô tình chạm vào mắt thì sao?
Đầu lọ chạm vào mắt hoặc bề mặt khác có thể làm tăng nguy cơ nhiễm bẩn. Không nên cố lau đầu lọ bằng tay rồi tiếp tục sử dụng như bình thường; hãy kiểm tra hướng dẫn của sản phẩm hoặc hỏi dược sĩ, bác sĩ nếu không chắc chắn.
Kết luận
Thuốc nhỏ mắt không phải là một sản phẩm có thể sử dụng giống nhau cho mọi tình trạng đỏ, ngứa, khô hoặc cộm mắt. Mỗi nhóm thuốc có công dụng khác nhau và cần được lựa chọn dựa trên vấn đề thực tế.
Khi sử dụng, cần rửa tay, tránh để đầu lọ chạm vào mắt hoặc các bề mặt, dùng đúng liều và bảo quản theo hướng dẫn. Không nên dùng chung thuốc, tự sử dụng lại đơn cũ hoặc tự dùng thuốc kháng sinh, corticosteroid chỉ vì thấy mắt đỏ.
Nếu xuất hiện đau mắt nhiều, thay đổi thị lực, nhạy cảm ánh sáng, chấn thương, hóa chất bắn vào mắt hoặc triệu chứng diễn tiến nặng, cần được đánh giá y tế thay vì tiếp tục tự điều trị bằng thuốc nhỏ mắt.
TRUNG TÂM CẤP CỨU TOÀN QUỐC
Hotline: 0704 115 115 | 0995 114 115
Y tế sự kiện: 082 8899 115 | 085 2288 115
Website:
Địa chỉ: 03 Đường 35A Trịnh Quang Nghị, Phường Bình Đông, TP. Hồ Chí Minh
Zalo: https://zalo.me/3105407123098382136
Email: 115toanquoc@gmail.com
Facebook: https://web.facebook.com/trungtamcapcuutoanquoc
Khu vực hoạt động: Toàn quốc
